Araç çubuğuna atla

HİJYEN NEDİR?

HİJYEN NEDİR?

Sağlıkla ilgili bir kavram olan HİJYEN kısaca “sağlıklı temizliği” ifade eder.
HİJYEN, toplumsal yaşamının her aşamasında karşımıza çıkar.
Yaşadığımız ortamların, içtiğimiz ve kullandığımız suyun, soluduğumuz havanın, kullandığımız aletlerin-gereçlerin ve en önemlisi yediğimiz gıdaların temiz ve sağlıklı, yani hijyenik olması gerekir.
Aksi takdirde, hijyenik olmayan ortam ve koşullarda sürdürülen yaşam faaliyetleri birçok sağlık problemi oluşmasına neden olur.



GIDA HİJYENİNİN AMACI

Gıda hijyeninin amacı, önce sağlıklı ve güvenilir besin maddeleri üretimini, sonra besin maddelerindeki kaliteyi düşüren tehlikelerin yok edilmesini sağlamaktır.
Hijyen, bu konuya hassasiyet gösteren gıda işletmeleri için artık önemli bir promosyon görevi yapmaktadır.
Özellikle basın ve televizyonun gıda terörüne yönelik yayınları, tüketicilerin hijyenik işletmelere yönelmesine büyük katkıda bulunmuştur.

GIDA İŞLETMELERİNDE HİJYEN, NEDEN HAYATİ ÖNEM TAŞIR?

Gıda işletmelerinde hijyene gerekli önem gösterilmelidir.
Gıdalara bulaşan ve tüketildiğinde insanlarda çeşitli hastalıklara yol açan bu etken ve maddeler, biyolojik, kimyasal ve fiziksel kökenlidir.
Sağlık açısından sakıncalı olan etken ve maddelerin, gıdalar ile tüketimiyle insanlarda, gıda enfeksiyonları ve zehirlenmeleri adı verilen hastalıklar meydana çıkar.
Bu hastalıklar; karın ağrısı, ishal, bulantı, kusma, terleme, baş dönmesi ve ateşlenme gibi rahatsızlıklara ve bazen
ölümlere neden olur.
Sağlıksız üretilmiş gıdalar ile insanlara
geçen hastalıkların büyük çoğunluğu
mikrobiyolojik kökenlidir.

KENDİ KÜÇÜK, ZARARLARI BÜYÜK MİKROORGANİZMALAR

Mikroorganizmalar çok küçüktür. Ancak mikroskop altında görülebilir.
Tek hücrelidir. Şekli yuvarlak, çubuk, virgül veya kıvrımlıdır.
Bakteri, virüs, küf, mantar ve bazı parazitler mikroorganizma grubudur.
Hemen hemen her yerde bulunur.
Çok kısa zamanda çoğalır ve sayıları milyonlara ulaşır.
Bazır mikroorganizmalar zararlıdır ve hastalığa neden olur.
Bazır mikroorganizmalar toksin üretir
ve zehirlenmelere neden olur.
Bazı mikroorganizmalar gıdaların
bozulmasına neden olur.


GIDA GÜVENLİĞİ NEDİR?

Gıdalarda olabilecek fiziksel, kimyasal ve biyolojik her türlü tehlikenin yok edilmesi için alınan hijyen önlemleri olarak ifade edilir.
Her gıda işletmesinin bir gıda güvenliği programı olmalıdır.
Güvenilir hammadde (Tedarikçi Kontrol)
Güvenilir üretim (İdeal hijyen ve teknoloji uygulamaları)
Güvenilir ürün (Sürekli izleme, iyileştirme ve müşteri memnuniyeti)
Çalıştığınız işyerinde hijyen kurallarını
uygularsanız, hem müşterinin sağlığını hem
de kendi sağlığınızı koruyabilir ve işyerinizin
gıda güvenliği konusunda itibarını
artırabilirsiniz.

GÜVENİLİR HAMMADDE İÇİN…

Gıdaları kontrol etmeden işletmeye almayın…
Ambalajı bozulmuş, etiketi olmayan gıdaları tercih etmeyin.
Son kullanım tarihi geçmiş veya bitmeye yakın olan gıdaları almayın.
Paslı, şişmiş ve ezilmiş konservelerden uzak durun.
Kabul edilen gıdaların sağlıklı ve kaliteli olmasına dikkat edin.
Kırmızı et ve ürünleri, kanatlı et ve ürünleri, balık ve su ürünleri, süt ve ürünleri, yumurta gibi çabuk bozulabilen değerli besinleri soğuk zincir altında işletmeye alın ve hemen
soğuk depolara koyun.
Depoların istifine özen gösterin.
Aşırı doldurmayın.Taze gıdaları
(0 derece) ile (+4 derece),
donmuş gıdaları ise
(-16 derece) ile (-18 derece)
arası sıcaklıklarda uhafaza edin

GÜVENİLİR ÜRETİM İÇİN…

SAĞLIKLI GIDA ÜRETİMİNİN SİZİNLE BAŞLADIĞINI UNUTMAYIN!
İŞYERİ HİJYENİ ÇOK ÖNEMLİDİR!

Tavan, zemin, pencere ve duvarlara dikkat!
Çalıştığınız ortamın zemin, duvar ve tavanlarını kontrol edin. Buralarda delikler, atlaklar, kırıklar, lekeler ve gereksiz malzemeler olmasın!
Tavanda su yoğunlaşması ve damlacıklar oluşmasın!
Zeminde su birikmesin ve zemin-duvar bağlantılarında kir maddeleri kalmasın!
Kapı ve pencereleri sık kontrol edin, bu
kısımlarda hiçbir leke ve kir maddesi
bulunmasın!



ÜRETİM YERİNDE TEMİZ OLUN…

Üretim yerine giriş ve çıkışlarda ayak dezenfeksiyon havuzunu kullanın.
Üretim yerine hijyenik önlem almamış ziyaretçileri sokmayın.
Kullandığınız lavaboda sıcak su, sabun ve dezenfektan madde bulundurun.
El kurutma makinesi veya kağıt havlu mutlaka kullanın.
Asla ellerinizi önlüğünüzde kurulamayın.
Dolan çöp kovalarının ağzını asla açık tutmayın ve en kısa zamanda üretim yerinden uzaklaştırın.
Boşatılan çöp kovalarını, iyice temizlemeden üretim yerine getirmeyin.

ETRAFI TEMİZ TUTUN

Çalıştığınız ortamın ışığı yeterli olsun.
Havalandırma yeterli değilse kirlenen havayı sık olarak değiştirin.
Ortamın havası fazla rutubetli ve sıca olmasın!
Açılan pencerelerde sinek, haşere ve kemiricilerin içeri girmesini önleyecek önlemler olsun.
Üretim artıkları için ağzı kapalı çöp kovalar kullanın.
Üretimde kullanılan suyun temiz olduğundan emin olun.
Sinek öldürücü cihazları üretim
tezgahlarında uzak tutun.
Haşere ve farelerin saklanabileceği
ve üreyebileceği yerlere dikkat edin

ALET VE MALZEME HİJYENİ ÖNEMLİDİR

Gıda ile temas eden bütün alet ve ekipmanların gıdaya zarar vermeyen, kolayca temizlenip dezenfekte edilebilen bir malzemeden yapılmış olmasını tercih edin.
Çelikten imal edilmiş gereçlerin kenet yerleri yuvarlatılmış, kaynak yerleri perdahlanmış olsun.
Ahşap malzemelerin kullanımından kaçının.
Ortamdaki alet ve ekipmanları, bakım ve çevre temizliği kolay yapılabilecek şekilde yerleştirin.
Çalışma öncesi gıda ile temas eden alet
ve ekipmanların temiz olduğundan emin
olun.
Çalışma sonrası alet ve ekipmanları
temizlemeden işyerini terk etmeyin! Nasıl bulmak istiyorsanız öyle bırakın!

PERSONEL HİJYENİ ÇOK ÖNEMLİDİR!

Gıda güvenliğinizin sağlanmasında en önemli faktör siz kendinizsiniz!
Çalışma ortamlarında bulunması istenmeyen mikroorganizmalar, gıda maddelerinin üretimi esnasında hijyenik olmayan personel ile gıdalara direkt olarak bulaşır.
Önce kendi sağlığınıza önem verin!
Sağlık açısından periyodik olarak muayene olmanız şarttır.
Sarılık, kusma, ishal, soğuk algınlığı gibi bir rahatsızlığınız varsa; ya da elinizde, yüzünüzde ve vücudunuzda yara, yanık, apse, çıban vs. bulunuyorsa kesinlikle üretim hattında çalışmamalısınız!
Çalışma esnasında çizme veya özel
ayakkabı, önlük, ağızlık, saç bonesi ve
eldiven kullanın.
Bu malzemelerin temiz ve dezenfekte
edilmiş olmasına, ayrıca yedeklerini
bulundurmaya özen gösterin.

KİŞİSEL TEMİZLİĞİNİZE DİKKAT EDİYOR MUSUNUZ?

Haftada en az iki kez banyo yapmalısınız!
Saçlarınız temiz olmalı!
Tırnaklarınız daima kesilmiş ve temiz olmalı!
Düzenli sakal traşı yapmalısınız!
Ağız, burun ve kulak temizliğinize özen göstermelisiniz!
Vücudunuzda herhangi bir yara,
çizik veya sivilce hemen dezenfekte
etmeli ve yara bandı ile kapamalısınız!

TUVALETİ NASIL KULLANMALISINIZ?

Her kullanım sonrası tuvaletin sifonunu çekin.
Düzenli olarak genel tuvalet temizliği yapın.
Çıkışta dezenfektanlı paspaslara basın.
Tuvaleti her kullandıktan sonra ellerinizi mutlaka yıkayın!
Yıkama sonrası elerinizi dezenfekte
edin.
Ellerinizi mutlaka kurulayın.
Kullandığınız tuvalet kağıtlarını
çöp kovasına atın.

EL TEMİZLİĞİ VAZGEÇİLMEZ ALIŞKANLIK OLMALI

Üretim öncesinde ve sonrasında;
Saçınıza, burnunuza, ağzınıza ve kulağınıza dokunduktan sonra,
Sigara içtikten ve yemek yedikten sonra,
Hapşırdıktan ve öksürdükten sonra,
Burnunuzu sildikten sonra,
Tuvaleti kullandıktan sonra,
Çöpleri attıktan sonra,
Para elledikten sonra,
Telefonu kullandıktan sonra,
Mutlaka ellerinizi sabunlu suyla yıkayın ve dezenfekte edin.
Eller Nasıl Yıkanmalı?
Ilık akan suyun altında ellerinizi ıslatın.
Önce sıvı veya katı sabun ile ellerinizi sıkıca ovalayın.
Tırnaklarınızı, parmak aralarınızı ve bileklerinizi en az 15 saniye boyunca
yıkayın ve durulayın.
Sonra dezenfektan madde ile aynı işlemleri yapın ve ellerinizi iyice
durulayıp kurutun.


ÇALIŞMA ORTAMINDA KESİNLİKLE…

Sigara içmeyin,
Sakız çiğnemeyin ve yemek yemeyin,
Yüzük, bilezik vb aksesuarlar takmayın,
Kulak, ağız, burun ve saçınızı kesinlikle ellemeyin, mutlaka hijyenik başlık kullanın,
Üzerinizde çakı, kalem, sigara, çakmak, para, telefon vb. eşyalar taşımayın,
Gıdalara doğru hapşırmayın ve
öksürmeyin,
Gıda ortamında kişisel eğya ve giysi
bulundurmayın,
Gıdalara temas eden yüzeylere
gereksiz malzemeler koymayın,
Çekmece ve dolapları düzenli tutun.

TEMİZLİK VE DEZENFEKSİYON

Temizlik ve dezenfeksiyon, hijyen önlemlerinin başında gelir.
TEMİZLİK;
Kir maddelerinin ortamdan uzaklaştırılması için yapılan işlemlerdir.
Fiziksel, kimyasal ve mikrobiyolojik olarak uygulanır.

Fiziksel ve Kimyasal Temizlik
Gözle görülen kir maddelerinin
(fiziksel ve kimyasal) ortamdan
uzaklaştırılması işlemidir.

Mikrobiyolojik Temizlik
Gözle görülmeyen kir maddelerinin
(mikroorganizmalar) ortamdan
uzaklaştırılması işlemidir
(dezenfeksiyon) .

FİZİKSEL TEMİZLİK

Fiziksel temizlik kuru ve ıslak olmak üzere iki şekilde yapılır. Kuru Temizlik
Kir maddelerinin süpürme, fırçalama ve vakumla çekme gibi fiziksel yöntemlerle uzaklaştırılmasıdır.

Islak Temizlik
Su kullanımı ile yapılan temizliktir
ve yıkama adı da verilir. Sıcak ve
soğuk su ile yapılır ve temizlemede
40-50 derecelik normal veya tazyikli su
kullanılır. İşleme insan gücü veya
sert bir fırça ile yardımcı olunur.
Kabartılan maddeler mekanik olarak
ortamdan uzaklaştırılır. Fazla yağlı ve
kirli maddeler içinse kullanım suyu
ısısı 60-70 dereceye çıkarılır.

KİMYASAL TEMİZLİK

Fiziksel temizlik ile çıkarılamayan kir maddelerinin çeşitli yüzey aktif maddeler
kullanarak ortamdan uzaklaştırılması işlemidir. Deterjan adı verilen bu maddeler
kirin yeniden yapışmasını önler, suyu yumuşatır ve iyi bir temizlik sağlar.
Alkali Deterjanlar
Ortamdan yağları ve proteinleri uzaklaştırmada kullanılır. Başlıcaları; NaOH, NaCO ve nonyl-phenol karışımlarıdır.
Asidik Deterjanlar
Kireç ve diğer çökeltiler için kullanılır. Başlıcaları
sülfanik asit ve sodyum sülfattır.
İdeal Deterjan Nasıl Olmalı?
Suyun kalitesini artırabilmeli,
Islatma ve nemlendirme özelliği olmalı,
Çözündürme ve eritme özelliği olmalı,
Dağılma ve ayrışma özelliği olmalı,
Çalkalanabilir ve durulanabilir olmalı,
Zarar vermemeli, atık bırakmamalı,
Ekonomik olmalı.

MİKROBİYOLOJİK TEMİZLİK

Fiziksel ve kimyasal temizlik sonrası, açığa çıkan mikroorganizmaların bazı kimyasal maddeler kullanılarak kendilerinin veya etkilerinin yok edilmesidir.
Bu amaçla kullanılan kimyasal maddelere DEZENFEKTAN, yapılan işleme ise DEZENFEKSİYON adı verilir.
Dezenfeksiyon işleminin başarısı;
Ortamın temizlik derecesine,
Yüzey koşullarına,
Mevcut mikroorganizma türüne,
Ortamın sıcaklığına,
Dezenfeksiyon tipine ve
Uygulama şekline bağlıdır

DOĞRU DEZENFEKTAN NASIL OLMALI

Kullanma koşullarında etkin ve kullanımı kolay,

Yüksek dozlarda uygulayıcılar için zehirli olmayan,
Düşük dozlarda mikroorganizmalar
için yokedici,
Kolayca durulanabilen ve zehir
kalıntısı bırakmayan,
Renksiz, homojen, kokusuz ve
koku giderici,
Yüzey aktiviteye sahip ancak
korozyona neden olmayan,
Sıcaklık ve pH değişimine dayanıklı,
Mikroorganizmalara karşı etkili,
Yüksek protein konsantrasyonunda
çökelti yapmayan özelliklere sahip
olmalıdır.


Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir